Asli Kusur Sayılan Haller Nelerdir? KTK 84. Madde

Trafik kazasına karışan her sürücünün aklına ilk gelen soru, kusur oranının nasıl belirleneceğidir. Kaza tespit tutanağında "asli kusurlu" ya da "tali kusurlu" ibaresini gören vatandaşların büyük çoğunluğu, bu ayrımın maddi tazminat hesabını, cezai sorumluluğu ve sigorta ödemelerini doğrudan etkilediğini çoğu zaman sonradan fark eder. İşte tam bu noktada 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 84. maddesi devreye girer. KTK 84. madde, hangi davranışların trafik kazasında asli kusur sayılan haller arasında yer aldığını sınırlı sayı ilkesiyle yani tek tek sayarak belirlemiştir. 05.08.2026 tarihi itibarıyla yürürlükte olan güncel mevzuata göre bu maddede toplam 12 adet asli kusur hali düzenlenmiştir. Bu makalede, asli kusur sayılan haller nelerdir sorusunu tüm boyutlarıyla ele alacak, trafik kazasında asli kusurlar ile tali kusur arasındaki farkı somut örneklerle ortaya koyacak ve 27.02.2026 tarihinde yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun ile getirilen yaptırım güncellemelerini inceleyeceğiz.

Hukuki süreçlerde hak kaybı yaşamamak adına profesyonel destek almak büyük önem taşımaktadır. Özellikle kusur oranının belirlenmesi aşamasında yapılacak itirazlar, tazminat miktarını doğrudan değiştirebildiğinden, sürecin başından itibaren bilinçli hareket etmek gerekir.

Asli Kusur Kavramı ve KTK 84. Madde Kapsamı

Asli kusur, bir trafik kazasının meydana gelmesinde birincil ve doğrudan etkili olan sürücü davranışını ifade eder. Kanun koyucu, KTK 84. madde ile bu kavramı somutlaştırmış ve hangi fiillerin asli kusur sayılan haller kapsamında değerlendirileceğini açıkça ortaya koymuştur. Bu madde, trafik kazası tespit tutanağı düzenleyen görevlilere ve bilirkişilere yol gösterici bir nitelik taşır.

Asli kusurlar nelerdir sorusuna verilebilecek en net cevap, KTK 84. madde metninde yer alan (a) fıkrasından (l) fıkrasına kadar sıralanan 12 maddedir. Bu maddeler, trafikte asli kusurlar olarak kabul edilen davranış kalıplarını belirler. Kanunda sınırlı sayıda sayılmış olmaları, yorum yoluyla genişletilemeyecekleri anlamına gelir. Bu durum hukuk doktrinine numerus clausus (sınırlı sayı) ilkesi olarak yerleşmiştir.

Trafik asli ve tali kusur maddeleri birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan tablo şudur: Asli kusurlu taraf genellikle kazanın %75 ile %100 arasında sorumluluğunu üstlenirken, tali kusurlu tarafın sorumluluğu %25 civarında kalmaktadır. Ancak bu oranlar kesin olmayıp somut olayın koşullarına göre bilirkişi raporu ve mahkeme kararıyla değişebilir.

KTK 84. Madde Kapsamındaki 12 Asli Kusur Hali

Asli kusur maddeleri, trafik kazalarının en sık karşılaşılan nedenlerini kapsar. Her bir fıkrayı teknik detaylarıyla birlikte inceleyelim.

Kırmızı Işık ve Dur İhtarı İhlali (84/a)

KTK 84. maddenin (a) fıkrası, kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur ihtarında geçmeyi asli kusur olarak tanımlar. Kırmızı ışıkta geçmek, trafik kazasında asli kusurlar arasında en sık karşılaşılan haldir. Yargıtay kararlarında, sarı ışıkta kavşağa giriş durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak kırmızı ışığın kesin olarak ihlal edildiği hallerde sürücü, kazanın oluş biçiminden bağımsız olarak asli kusurlu kabul edilir.

Taşıt Giremez İşareti ve Ters Yön İhlali (84/b)

"Taşıt Giremez" levhasının bulunduğu yollara girmek veya bölünmüş karayollarında karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit, rampa ya da bağlantı yoluna girmek bu fıkra kapsamındadır. Özellikle otoyol çıkışlarında ters yönde giriş yapılması sonucu meydana gelen kazalarda bu asli kusur hali doğrudan uygulanır. 7574 sayılı Kanun ile bu ihlalin tekerrüründe idari para cezası 140.000 TL seviyesine çıkarılmıştır.

Karşı Şeride Tecavüz (84/c)

İkiden fazla şeritli taşıt yollarında, karşı yönden gelen trafiğin kullandığı yol bölümüne girmek asli kusur sayılan haller arasındadır. Bu durum özellikle virajlı ve görüş mesafesinin kısıtlı olduğu kara yollarında ölümlü kazaların başlıca nedenlerinden birini oluşturur. Karşı şeride geçmek, asli kusurlar nelerdir sorusuna verilecek cevaplar arasında en tehlikeli olanıdır.

Arkadan Çarpma (84/d)

Aynı istikamette seyreden bir araca güvenli takip mesafesini korumadan arkadan çarpmak, KTK 84. maddenin (d) fıkrasında asli kusur olarak düzenlenmiştir. Uygulamada en fazla ihtilaf yaratan maddelerden biridir. Öndeki aracın ani fren yapması, arka lambasının yanmaması gibi durumlar tali kusur paylaşımına yol açabilir; ancak arkadan çarpan sürücünün asli kusur sorumluluğu devam eder.

Geçme Yasağı Olan Yerlerde Sollama (84/e)

Trafik levhaları veya yer işaretleme çizgileriyle yasaklanmış yerlerde önündeki aracı geçmeye çalışmak, asli kusur maddeleri arasında yer alır. Sollama yasağının olduğu bölgelerde yapılan geçiş denemeleri, karşı yönden gelen araçlarla kafa kafaya çarpışmalara neden olabilmektedir. Bu durum hem 84/e hem de 84/c kapsamında çifte asli kusur olarak değerlendirilebilir.

Doğrultu Değiştirme Kurallarına Aykırılık (84/f)

Dönüş kurallarına uymadan, sinyal vermeksizin ya da kontrolsüz bir şekilde şerit değiştirmek bu fıkranın kapsamındadır. Trafikte asli kusurlar arasında sürücülerin en çok farkında olmadan işlediği ihlallerden biridir. Ani şerit değişikliği sonucu meydana gelen kazalarda sinyal kullanılmamış olması, kusur oranını doğrudan %100'e çıkarabilmektedir.

Şeride Tecavüz Sonucu Yan Çarpışma (84/g)

Araçların kendi şeritlerini korumayarak yan yana seyreden diğer araçlara çarpması durumunu düzenler. Şerit izleme ihlali, özellikle çok şeritli şehir içi yollarda sıkça yaşanan bir asli kusur halidir. Kaza tespit tutanaklarında 84/g maddesi, genellikle yan sürtünme ve sıyırma şeklinde gerçekleşen kazalarda uygulanır.

Kavşaklarda Geçiş Önceliği İhlali (84/h)

Bu fıkra, kavşaklara yaklaşırken veya kavşak içinde geçiş önceliğine sahip olan araçlara yol vermemeyi asli kusur olarak tanımlar. 84/h asli kusur mu sorusu uygulamada en sık sorulan sorulardan biridir ve cevap kesinlikle evettir. Kavşakta geçiş önceliğine uymamak, özellikle kontrolsüz kavşaklarda "sağdan gelen aracın önceliği" kuralının ihlali şeklinde tezahür eder. Tali yoldan ana yola çıkışta meydana gelen kazalarda da bu madde doğrudan devreye girer.

Daralan Yollarda Geçiş Önceliği İhlali (84/i)

Yolun daraldığı veya kaplamanın yetersiz kaldığı noktalarda, trafik işaretlerine veya genel geçiş önceliği kurallarına uymamak bu fıkra kapsamında değerlendirilir. Dağ yolları, köprüler ve tünel girişleri gibi alanlarda sıkça rastlanan bir durumdur.

Manevra Düzenlemelerine Uyulmaması (84/j)

Manevra yapan sürücünün genel şartlara uymayarak trafiği tehlikeye düşürmesi bu fıkranın konusunu oluşturur. Geri geri giderken çarpma, U dönüşü sırasında kaza yapma gibi haller 84/j kapsamındadır. 2026 yılı TRAMER istatistiklerine göre şehir içi kazaların %42'si 84/h ve 84/j maddelerinden kaynaklanmaktadır. Bu oran, söz konusu iki maddenin uygulamadaki kritik önemini açıkça göstermektedir.

Taşıt Yolu Üzerinde Hatalı Park ve Duraklama (84/k)

Yerleşim birimleri dışındaki yollarda, zorunlu haller hariç taşıt yolu üzerinde duraksızca durmak veya park etmek; bununla birlikte gerekli reflektör, ışık ve işaretleme tedbirlerini almadan araç bırakmak bu madde kapsamında asli kusur oluşturur. Gece saatlerinde karayolu üzerinde ışıksız bırakılan araçlara çarpılması sonucu meydana gelen kazalar, bu fıkra ile 84/l fıkrasının birlikte uygulandığı tipik senaryolardır.

Kurallara Uygun Park Etmiş Araçlara Çarpma (84/l)

Park alanı olarak ayrılmış yerlerde veya yol kenarında kurallara uygun şekilde duran araçlara çarpmak, çarpan sürücü açısından asli kusur sayılan haller arasında yer alır. Bu maddede mağdur tarafın hiçbir kusuru yoktur; sorumluluk tamamen çarpan sürücüye aittir.

Trafik Asli ve Tali Kusur Maddeleri Arasındaki Farklar

Trafik asli ve tali kusur maddeleri arasındaki ayrımı doğru anlamak, hem tazminat hesaplaması hem de cezai sorumluluk açısından büyük önem taşır. Asli kusur, kazanın doğrudan sebebini oluşturan davranışı ifade ederken; tali kusur, kazanın oluşumuna katkıda bulunan ancak birincil neden olmayan eylemi kapsar.

Asli kusur sayılmayan haller konusunda kamuoyunda ciddi bir bilgi kirliliği bulunmaktadır. Özellikle aşağıdaki üç durum, toplumda yaygın biçimde asli kusur zannedilmesine rağmen hukuki olarak tali kusur veya bağımsız kural ihlali niteliğindedir:

• Hız sınırı ihlali: Tek başına hız yapmak, KTK 84. maddede sayılan asli kusur hallerinden biri değildir. Hız, ancak arkadan çarpma veya karşı şeride geçme gibi bir asli kusur haliyle birleştiğinde kusur oranını artıran bir etken olarak değerlendirilir. Genellikle %25 oranında tali kusur olarak yansıtılır.
• Alkollü araç kullanımı: KTK 48. madde kapsamında idari ve cezai yaptırıma tabidir. Ancak kazanın meydana gelişinde 84. maddedeki ihlallerden biri yoksa, alkol tek başına asli kusur sayılmaz. Bu durum, asli kusur sayılmayan haller arasında en çok şaşırtıcı bulunan meselelerden biridir.
• Ehliyetsiz araç kullanımı: Sürücü belgesi olmadan araç kullanmak bir kural ihlalidir; ancak kazanın oluş biçiminde karşı taraf KTK 84. maddeyi ihlal etmişse, ehliyetsiz sürücü mağdur veya kusursuz dahi sayılabilir.

Trafik kazasında asli kusurlar ile tali kusurların doğru ayrıştırılması, hak kaybının önlenmesi bakımından kritik öneme sahiptir. Bu ayrımın hatalı yapıldığını düşünen kişilerin, kaza tespit tutanağına süresi içinde itiraz etmesi gerekmektedir.

Trafikte Asli Kusurlar ve Kusur Oranı Dağılımı

Trafikte asli kusurlar, kazadaki kusur oranının belirlenmesinde başlangıç noktasını oluşturur. Ancak asli kusurlu olmak her zaman %100 kusurlu olmak anlamına gelmez. Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 156. maddesi uyarınca, her iki tarafın da asli kusurlu olduğu durumlarda kusur genellikle %50 - %50 olarak paylaştırılır.

Bununla birlikte, bir tarafın ihlali diğer tarafı kazaya mecbur bırakmışsa, zorunluluk hali devreye girer. Bu durumda zorunluluk halinde hareket eden sürücüye asli kusur atfedilmeyebilir. Örneğin, karşı şeritten gelen bir aracın önünü kesmesi nedeniyle sağa kırarak park halindeki araca çarpan sürücü, zorunluluk hali çerçevesinde değerlendirilebilir.

Asli kusur maddelerine rağmen kusur oranının değişebileceği bu gibi durumlar, her olayın kendi koşulları içinde bireysel olarak incelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Detaylı bilgi için web sitemizin iletişim kısmından bize ulaşabilirsiniz.

Asli Kusurlar ve 2026 Yılı Güncel Mevzuat Değişiklikleri

27.02.2026 tarihli ve 33181 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7574 sayılı Kanun, KTK 84. madde kapsamındaki ihlallere uygulanan yaptırımları önemli ölçüde ağırlaştırmıştır. Bu güncelleme, asli kusur sayılan hallerin caydırıcılığını artırmayı hedeflemektedir.

Güncel yaptırımların özeti şöyledir:

• Standart asli kusur ihlalleri için taban idari para cezası 2026 yılı güncellenmiş değerleriyle 46.000 TL olarak belirlenmiştir.
• Özellikle 84/b (ters yön) ve 84/c (karşı şeride tecavüz) maddelerinin tekerrüründe idari para cezası 140.000 TL seviyesine çıkarılmıştır.
• Asli kusurlu olarak ölümlü kazaya sebebiyet veren sürücülerin ehliyetleri en az 1 yıl süreyle geri alınmaktadır.
• Tekerrür halinde kalıcı ehliyet iptali ve psiko-teknik değerlendirme şartı getirilmiştir.

Bu değişiklikler, trafikte asli kusurlar nedeniyle meydana gelen kazaların önlenmesine yönelik kanun koyucunun caydırıcı yaklaşımını yansıtmaktadır. Asli kusur maddeleri kapsamındaki yaptırımların her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellendiğini de unutmamak gerekir.

Trafik Kazasında Asli Kusurlar ve Somut Bir Örnek Olay

Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için anonim bir senaryo üzerinden ilerleyelim. Sürücü A, ana yolda seyrederken kontrolsüz bir kavşağa yaklaşır. Sürücü B ise tali yoldan ana yola çıkmak isterken geçiş önceliğine uymaz ve Sürücü A'nın aracının sol ön tarafına çarpar. Kaza tespit tutanağında Sürücü B, KTK 84/h maddesi uyarınca asli kusurlu olarak kayıt altına alınır.

Ancak inceleme sırasında Sürücü A'nın da hız sınırını 30 km/s aştığı tespit edilir. Bu durumda Sürücü A'ya tali kusur atfedilir ve kusur dağılımı %75 asli kusur (Sürücü B) ve %25 tali kusur (Sürücü A) şeklinde belirlenir. Bu senaryo, asli kusur sayılan haller ile tali kusur arasındaki ilişkiyi ve kusur oranının nasıl değişebildiğini somut olarak göstermektedir.

Sürücü B'nin aldığı idari para cezası, 2026 yılı güncel değerleriyle 46.000 TL olarak uygulanmıştır. Ayrıca Sürücü A'nın hız ihlali nedeniyle ayrı bir idari para cezası ile karşı karşıya kalması da söz konusu olmuştur.

84/h Asli Kusur Mu Sorusu ve Yargıtay İçtihatları

84/h asli kusur mu sorusu, özellikle tali yoldan ana yola çıkış sırasında meydana gelen kazalarda sürekli gündeme gelir. Cevap açık ve nettir: KTK 84. maddenin (h) fıkrası, kavşaklarda geçiş önceliği ihlalini doğrudan asli kusur olarak tanımlamaktadır.

Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, tali yoldan çıkan aracın ana yoldaki trafiğe yol vermemesi halinde asli kusur kaçınılmazdır. Ancak Yargıtay, bazı istisnai durumlarda karşı tarafın aşırı hız yapması veya ışıklı kavşakta yeşil yanmasına rağmen dikkatsiz davranması gibi hallerde kusur paylaşımını kabul etmiştir. Bu nedenle 84/h asli kusur mu sorusuna "evet, ancak somut olayın koşullarına göre kusur oranı değişebilir" şeklinde cevap vermek daha doğru olacaktır.

Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak nedeniyle oluşan kazalar, 2026 yılı TRAMER verilerine göre şehir içi kazaların önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu istatistik, 84/h maddesinin uygulamadaki ağırlığını açıkça ortaya koymaktadır.

Asli Kusur Sayılmayan Haller ve Yaygın Yanılgılar

Asli kusur sayılmayan haller konusu, uygulamada en fazla kafa karışıklığına yol açan alanlardan biridir. Yukarıda değindiğimiz üzere alkollü araç kullanımı, hız sınırı ihlali ve ehliyetsiz sürüş, KTK 84. maddede asli kusur olarak sayılmamıştır. Bunun nedeni, bu davranışların kazanın "oluş biçimine" değil, sürücünün genel kural ihlali durumuna ilişkin olmasıdır.

Asli kusur sayılmayan haller arasında şu durumlar da yer almaktadır:

• Emniyet kemeri takmamak
• Cep telefonu ile konuşarak araç kullanmak
• Araç muayenesinin süresinin geçmiş olması
• Lastiklerin aşınmış olması

Bu sayılan haller, kazanın sonuçlarını ağırlaştırabilir veya tali kusur olarak değerlendirilebilir; ancak hiçbiri KTK 84. maddede sayılan asli kusurlar arasında yer almaz. Kanunda yazmayan bir davranışın asli kusur olarak nitelendirilmesi, sınırlı sayı ilkesi gereği mümkün değildir. Bu durum, asli kusur sayılmayan hallerin hukuki güvencesini oluşturur.

KTK 84. Madde Kapsamında Kusur İtirazı ve Hukuki Süreç

Kaza tespit tutanağında belirlenen kusur oranına itiraz etmek isteyen sürücüler, tutanağın tebliğinden itibaren itiraz süresini kaçırmamalıdır. İtiraz, ilgili Sulh Ceza Hakimliğine yapılır. Bu süreçte bilirkişi incelemesi istenmesi ve kaza yerinin yeniden keşfedilmesi talep edilebilir.

Asli kusur sayılan haller kapsamında düzenlenen tutanağa itiraz sürecinde dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

• Kaza tespit tutanağındaki krokinin doğruluğunun kontrol edilmesi
• Varsa güvenlik kamerası görüntülerinin temin edilmesi
• Tanık beyanlarının alınması
• Araçların hasar bölgelerinin fotoğraflanması
• Yol ve hava koşullarının belgelenmesi

Trafik kazasında asli kusurlar ile ilgili hukuki süreçlerin doğru yönetilmesi, tazminat haklarının korunması açısından belirleyici rol oynar. Bu konuda hak kaybı yaşamamak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sınırlı Sayı İlkesi ve Asli Kusur Maddelerinin Kesin Kapsamı

Asli kusur sayılan haller konusunda önemli bir hukuki ilke numerus clausus (sınırlı sayı) ilkesidir. Bu ilke, KTK 84. maddede yer almayan bir davranışın, ne kadar tehlikeli veya sakıncalı olursa olsun, asli kusur olarak kabul edilemeyeceğini belirtir. Bu, sürücülere ve hukuk sistemine hukuki güvenlik sağlamaktadır.

Yargıtay kararlarında da bu ilkeye çok sıkı bağlı kalınmaktadır. Kanun metninin açıkça ifade etmediği halleri asli kusur olarak nitelendiren kararlar, istinaf veya karar düzeltme mercileri tarafından bozulmaktadır. Bu durum, asli kusurlar nelerdir sorusunun cevabının tamamen objektif ve değiştirilemez olduğunu göstermektedir.

Asli Kusurlar Nelerdir Sorusunun Kısa Özeti

Asli kusurlar nelerdir sorusunu tek cümleyle yanıtlamak gerekirse: KTK 84. madde kapsamında (a) fıkrasından (l) fıkrasına kadar sayılan, kazanın doğrudan nedenini oluşturan 12 adet sürücü davranışıdır. Bu haller sınırlı sayıdadır, yorum yoluyla genişletilemez ve her biri trafik kazasında asli kusurlar olarak kusur oranını belirlemede esas alınır.

2026 yılı itibarıyla 7574 sayılı Kanun ile getirilen yaptırım artışları, asli kusur sayılan hallerin caydırıcılığını önemli ölçüde güçlendirmiştir. Trafik kazasına karışan her sürücünün, kaza tespit tutanağını dikkatle incelemesi, kusur oranına itiraz hakkını bilmesi ve gerektiğinde hukuki destek alması büyük önem taşımaktadır. Konuyla ilgili sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Yazar: Av. Burhan Kaan Bay

Hukuki haklarınızı korumak için zaman kaybetmeden uzman bir görüş alın. Şişli Mecidiyeköy’ün merkezinde, Mecidiyeköy Metro ve Metrobüs duraklarına sadece 10 Dakikalık yürüme mesafesinde olan büromuzda, Ceza Hukuku alanında profesyonel danışmanlık sağlıyoruz. Şişli Mecidiyeköy Ceza Hukuku avukatı arayışınızda, Randevu ve detaylı bilgi için iletişim sayfamızı ziyaret edebilir veya hemen bizi arayabilirsiniz.