İçindekiler
- Asliye Ceza Mahkemesi Nedir ve Ceza Yargısındaki Yeri
- Kuruluş ve Heyet Yapısı
- Asliye Ceza Mahkemesi Neye Bakar
- Kanundaki Görev Kuralı ve On Yıl Sınırı
- Asliye Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar
- Asliye Ceza Mahkemesinin Bakmadığı Davalar
- Yargılama Süreci Adım Adım
- Basit Yargılama ve Seri Muhakeme Usulleri
- Uygulamadan Bir Örnek
- Sulh Ceza Asliye Ceza Farkı
- Sulh Ceza Hâkimliğinin Başlıca Görevleri
- Sulh Ceza ve Asliye Ceza Farkı Uygulamada Nasıl Hissedilir
- Asliye Hukuk Mahkemesi Ceza Verir mi
- Hukuk Mahkemesinin Görev Alanı
- Hukuk Hâkiminin Başvurabildiği Zorlayıcı Araçlar
- Aynı Olayda Hem Ceza Hem Hukuk Davası
- Asliye Ceza Mahkemesi Kararlarına Karşı Kanun Yolları
Kapınıza gelen bir tebligatta ya da e-Devlet ekranında "Asliye Ceza Mahkemesi" ibaresini görmek çoğu kişide ciddi bir endişe yaratır. Sanık, müşteki ya da tanık olarak duruşmaya çağrılan herkesin aklına ilk gelen soru genellikle aynıdır: Asliye ceza mahkemesi nedir, neden bu mahkemeye çağrıldım ve süreç nasıl ilerleyecek? Otuz yıllık meslek hayatımda şunu defalarca gördüm: Belirsizlik, çoğu zaman suçlamanın kendisinden daha fazla kaygı verir. Bu nedenle mahkemenin yapısını ve görev alanını bilmek, sürece hazırlıklı girmenin ilk adımıdır.
Asliye ceza mahkemeleri, Türkiye'de görülen ceza davalarının büyük bölümünü üstlenen ilk derece mahkemeleridir. Yaralama, tehdit, hakaret, hırsızlık, dolandırıcılık ve sahtecilik gibi günlük hayatta sık karşılaşılan pek çok suçun yargılaması burada yapılır. Asliye ceza mahkemesi hangi davalara bakar sorusunun cevabı ise kanunda tek tek sayılmaz. Bu cevap, ağır ceza mahkemesinin ve sulh ceza hâkimliğinin görevleri dışarıda bırakılarak belirlenir.
Bu yazıda 2026 yılı itibarıyla yürürlükte olan mevzuatı ele alıyoruz. Özellikle 5235 sayılı Kanun, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve 8. Yargı Paketi olarak bilinen 7499 sayılı Kanun ile getirilen değişiklikler çerçevesinde mahkemenin görev alanını, sulh ceza hâkimliğinden farkını, hukuk mahkemeleriyle ilişkisini ve kanun yollarını inceliyoruz. Hukuki süreçlerde hak kaybı yaşamamak adına, dosyanıza özgü değerlendirme için profesyonel destek almanın önemli olduğunu baştan belirtmek isteriz.
Asliye Ceza Mahkemesi Nedir ve Ceza Yargısındaki Yeri
Asliye ceza mahkemesi nedir sorusunu en yalın hâliyle şöyle cevaplayabiliriz: Adli yargı içinde ceza yargılaması yapan, tek hâkimli ve genel görevli ilk derece mahkemesidir. "Asliye" kelimesi "asıl, temel" anlamına gelir. Yani bu mahkeme, ceza yargısının temel mahkemesidir. Kanun başka bir mahkemeyi görevlendirmediği sürece ceza davaları kural olarak burada görülür.
Mahkemenin kuruluşu ve görevleri 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Yargılama usulü 5271 sayılı CMK hükümlerine tabidir. Suç ve cezaların tanımı bakımından temel kaynak ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) ile özel ceza kanunlarıdır.
Kuruluş ve Heyet Yapısı
- Kuruluş: Asliye ceza mahkemeleri, Adalet Bakanlığının teklifi ve Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) olumlu kararıyla her il merkezinde kurulur. İlçelerde ise coğrafi durum ve iş yükü dikkate alınır. Büyük adliyelerde "25. Asliye Ceza Mahkemesi" gibi numaralandırılmış çok sayıda mahkeme bulunabilir.
- Tek hâkimlilik: 5235 sayılı Kanun uyarınca asliye ceza mahkemeleri tek hâkimlidir. Bu yönüyle bir başkan ve iki üyeden oluşan heyetle toplanan ağır ceza mahkemesinden ayrılır.
- Cumhuriyet savcısının katılımı: Duruşmalar hâkim, Cumhuriyet savcısı ve zabıt kâtibinin katılımıyla yapılır. İddia makamını temsil eden savcı, duruşmada hazır bulunur ve esas hakkındaki mütalaasını verir.
- Kovuşturma evresinin mahkemesi: Asliye ceza mahkemesi, iddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma evresinde görev yapar ve sanık hakkında nihai hükmü kurar.
Bazı özel görevli mahkemeler de ceza yargısında benzer bir konumda yer alır. Fikrî ve sınai haklar ceza mahkemeleri ile çocuk mahkemeleri bunun tipik örnekleridir. Bu mahkemelerin kurulmadığı yerlerde ilgili davalara, HSK tarafından görevlendirilen asliye ceza mahkemeleri bakar. Dolayısıyla asliye ceza mahkemesi nedir sorusunun cevabı, bulunduğunuz adliyenin teşkilat yapısına göre de küçük farklılıklar gösterebilir.
Asliye Ceza Mahkemesi Neye Bakar
Asliye ceza mahkemesi neye bakar sorusu, bir ceza dosyasının hangi mahkemede görüleceğini anlamak açısından belirleyicidir. Türk ceza muhakemesinde görev kuralları kamu düzenine ilişkindir. Taraflar anlaşarak başka bir mahkemeyi görevlendiremez; mahkeme de görevli olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetir (CMK m. 4). Kovuşturma evresinde görevsiz olduğu kanaatine varan mahkeme, görevsizlik kararı vererek dosyayı görevli mahkemeye gönderir (CMK m. 5).
Kanundaki Görev Kuralı ve On Yıl Sınırı
5235 sayılı Kanun m. 11 şu düzenlemeyi içerir: "Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemelerince bakılır." Kanun koyucu, görevi tek tek saymak yerine "geriye kalan her şey" formülünü tercih etmiştir. Bu nedenle asliye ceza mahkemesi neye bakar sorusunu cevaplamak için önce ağır ceza mahkemesinin görevini bilmek gerekir.
Ağır ceza mahkemesinin görevi 5235 sayılı Kanun m. 12'de düzenlenmiştir. Buna göre ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ağır ceza mahkemesinde görülür. İki hüküm birlikte okunduğunda şu tablo ortaya çıkar:
- Kanuni cezasının üst sınırı 10 yıl veya daha az hapis olan suçlar kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür.
- Yalnızca adli para cezası öngörülen suçlar da asliye ceza mahkemesinin görevindedir.
- Özel kanunlarla ağır ceza mahkemesine veya başka bir özel mahkemeye bırakılan suçlar bu kuralın istisnasıdır.
Görev belirlenirken somut olayda verilecek ceza değil, suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırı esas alınır. Suçun temel hâli ile nitelikli hâlleri için öngörülen ceza aralıkları dikkate alınır. Buna karşılık teşebbüs, haksız tahrik, takdiri indirim veya etkin pişmanlık gibi hüküm aşamasında uygulanacak indirimler görevi değiştirmez. Örneğin üç yıldan on yıla kadar hapis öngören nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158/1) kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Ancak kanunda cezayı artıran hâllerin varlığı nedeniyle üst sınır on yılı aştığında dosya ağır ceza mahkemesine gider.
Asliye Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar
Asliye ceza mahkemesi hangi davalara bakar sorusunu somutlaştırmak için uygulamada en sık karşılaşılan suç tiplerini kategoriler hâlinde sıralayalım. Aşağıdaki listede suçların temel hâlleri ile ağır ceza sınırına ulaşmayan nitelikli hâlleri esas alınmıştır.
Kişilere karşı suçlar
- Kasten yaralama (TCK m. 86) ve ağır ceza sınırına ulaşmayan neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlleri (TCK m. 87)
- Taksirle yaralama (TCK m. 89); trafik kazalarından doğan yaralanmalar dahil
- Tehdit (TCK m. 106) ve şantaj (TCK m. 107)
- Kişiyi hürriyetinden yoksun kılmanın temel hâli (TCK m. 109)
- Cinsel taciz (TCK m. 105) ve ısrarlı takip (TCK m. 123/A)
- Konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m. 116) ve hakaret (TCK m. 125)
- Kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi, verilmesi veya ele geçirilmesi (TCK m. 135-136)
Malvarlığına karşı suçlar
- Hırsızlık ve nitelikli hırsızlık (TCK m. 141-142)
- Basit dolandırıcılık (TCK m. 157) ve ağır ceza sınırına ulaşmayan nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158)
- Güveni kötüye kullanma (TCK m. 155)
- Mala zarar verme (TCK m. 151-152)
- Karşılıksız yararlanma (TCK m. 163)
Kamu güvenine, topluma ve bilişim alanına karşı suçlar
- Resmî belgede sahtecilik (TCK m. 204/1) ve özel belgede sahtecilik (TCK m. 207)
- Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m. 179)
- İmar kirliliğine neden olma (TCK m. 184) ve çevrenin kirletilmesi (TCK m. 181-182)
- Bilişim sistemine girme ve sistemi engelleme (TCK m. 243-244)
- Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m. 245)
- Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme ya da bulundurma (TCK m. 191)
Adliyeye karşı suçlar
- İftira (TCK m. 267)
- Suç üstlenme (TCK m. 270)
- Yalan tanıklık (TCK m. 272)
- Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme (TCK m. 281)
Özel ceza kanunlarındaki suçlar
- 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Kanunu m. 13 kapsamındaki ruhsatsız silah ve mermi bulundurma veya taşıma suçları; savaş silahlarına ilişkin ağır hâller hariç
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 359 kapsamındaki kaçakçılık suçları; sahte fatura düzenleme veya kullanma dahil
- 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamındaki suçların ağır ceza sınırına ulaşmayan hâlleri
Bu liste sınırlı değildir. Asliye ceza mahkemesi hangi davalara bakar sorusunun nihai cevabı, her somut olayda suçun kanuni tanımı ve ceza üst sınırı incelenerek verilir.
Asliye Ceza Mahkemesinin Bakmadığı Davalar
Görev alanını doğru anlamak için neyin bu mahkemeye ait olmadığını da bilmek gerekir. Aşağıdaki durumlarda dosya asliye ceza mahkemesinde görülmez:
- Ağır ceza mahkemesinin görevindeki suçlar: Kasten öldürme, yağma, nitelikli cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı, uyuşturucu ticareti, parada sahtecilik, rüşvet, zimmet ve suç örgütüne ilişkin suçlar bunlara örnektir.
- Suça sürüklenen çocuklar: Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişiler 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarınca çocuk mahkemesinde veya çocuk ağır ceza mahkemesinde yargılanır.
- Fikrî ve sınai haklara ilişkin suçlar: 5846 sayılı FSEK ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki suçlara fikrî ve sınai haklar ceza mahkemeleri bakar.
- Soruşturma evresindeki koruma tedbirleri: Tutuklama, arama ve el koyma gibi kararlar sulh ceza hâkimliğinin görevindedir.
Yargılama Süreci Adım Adım
Asliye ceza mahkemesi neye bakar sorusunu cevapladıktan sonra, dosyanın bu mahkemede nasıl ilerlediğini bilmek de önemlidir. Tipik bir ceza dosyası şu aşamalardan geçer:
- Şikâyet veya ihbar: Süreç, mağdurun şikâyeti ya da kolluğun tespitiyle başlar. Şikâyete bağlı suçlarda fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 aylık şikâyet süresi vardır (TCK m. 73).
- Soruşturma ve uzlaştırma: Cumhuriyet savcısı delilleri toplar. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK m. 253).
- İddianame ve kabul: Yeterli şüphe varsa savcı iddianame düzenler (CMK m. 170). Mahkeme iddianameyi 15 gün içinde inceler; eksiklik varsa iade eder (CMK m. 174). Kabulle birlikte kovuşturma evresi başlar (CMK m. 175).
- Tensip ve duruşma hazırlığı: Mahkeme duruşma gününü belirler, tebligatları yaptırır, tanık ve bilirkişi incelemesine karar verir.
- Duruşma: Kimlik tespiti, iddianamenin okunması, sanığın sorgusu (CMK m. 191), delillerin tartışılması, savcının mütalaası, savunma ve son söz (CMK m. 216) aşamaları sırasıyla yürütülür.
- Hüküm: Mahkeme beraat, mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, düşme gibi kararlardan birini verir (CMK m. 223). Koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m. 231), hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi (TCK m. 50) veya ertelenmesi (TCK m. 51) gündeme gelir.
- Kanun yolu: Taraflar, kanunda öngörülen süre içinde istinaf veya itiraz yoluna başvurabilir.
Basit Yargılama ve Seri Muhakeme Usulleri
Basit yargılama usulü (CMK m. 251): Asliye ceza mahkemesinin görev alanına giren, adli para cezası ve/veya üst sınırı 2 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda uygulanabilir. Mahkeme duruşma açmadan, dosya üzerinden karar verir. Mahkûmiyet hâlinde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; itiraz üzerine mahkeme genel hükümlere göre duruşma açar.
Seri muhakeme usulü (CMK m. 250): Kanunda sayılan ve belirli koşulları taşıyan suçlarda, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı şüpheliye bu usulü teklif eder. Şüpheli, müdafii huzurunda teklifi kabul ederse savcı bir talepname düzenler. Asliye ceza mahkemesi talepnameyi inceler ve uygun bulursa hükme bağlar; bu usulde temel ceza yarı oranında indirilir.
Uygulamadan Bir Örnek
M. Bey, apartman otoparkında komşusuyla park yeri yüzünden tartışır ve tartışma sırasında komşusunu iter. Komşusu yere düşer ve kolunda basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek bir morarma oluşur. Adli rapor alınır ve komşu şikâyetçi olur. Eylem, TCK m. 86/2 kapsamında kasten yaralama suçunu oluşturur ve cezasının üst sınırı on yılın çok altındadır.
Savcılık dosyayı önce uzlaştırmaya gönderir; ancak taraflar anlaşamaz. Bunun üzerine iddianame düzenlenir ve dava, bulunduğu yer asliye ceza mahkemesinde açılır. Yargılama sonunda M. Bey'in sabıkasının bulunmaması, duruşmadaki pişmanlığı ve mağdurun zararını karşılaması dikkate alınarak hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir. Bu karara karşı hem M. Bey hem de müşteki, 7499 sayılı Kanun sonrası düzenleme uyarınca istinaf yoluna başvurabilir.
Bu örnek, asliye ceza mahkemesi hangi davalara bakar sorusunun günlük hayattaki karşılığını gösterir. Basit görünen bir tartışma bile ceza yargılamasına dönüşebilir ve verilecek kararın sicil kaydı üzerinde uzun vadeli etkileri olabilir. Benzer bir durumla karşılaştıysanız, detaylı bilgi için web sitemizin iletişim kısmından bize ulaşabilirsiniz.
Sulh Ceza Asliye Ceza Farkı
Sulh ceza asliye ceza farkı, vatandaşların en sık karıştırdığı konuların başında gelir. Bu karışıklığın temel nedeni tarihsel bir değişikliktir. 18.06.2014 kabul tarihli 6545 sayılı Kanun ile sulh ceza mahkemeleri kaldırılmıştır. Daha önce sulh ceza mahkemelerinde görülen yargılama görevi asliye ceza mahkemelerine devredilmiş, bunların yerine sulh ceza hâkimlikleri kurulmuştur.
Bugün sulh ceza asliye ceza farkı, en temelde "hüküm mahkemesi" ile "hâkimlik" ayrımına dayanır. Asliye ceza mahkemesi dava görür, delilleri tartışır ve sanık hakkında hüküm kurar. Sulh ceza hâkimliği ise ağırlıklı olarak soruşturma evresinde, temel hak ve özgürlüklere müdahale eden tedbirler hakkında karar verir. Kısacası sulh ceza hâkimliği kimseyi yargılayıp mahkûm etmez.
Sulh ceza asliye ceza farkı başlıca şu noktalarda ortaya çıkar:
- Hukuki statü: Asliye ceza mahkemesi 5235 sayılı Kanun m. 11 uyarınca bir hüküm mahkemesidir. Sulh ceza hâkimliği ise 6545 sayılı Kanun ile düzenlenen ve 5235 sayılı Kanun m. 10'da yer alan bir hâkimliktir.
- Yargılama evresi: Asliye ceza mahkemesi kovuşturma evresinde, sulh ceza hâkimliği ise ağırlıklı olarak soruşturma evresinde görev yapar.
- Karar türü: Asliye ceza mahkemesi beraat, mahkûmiyet, düşme gibi nihai hükümler verir (CMK m. 223). Sulh ceza hâkimliği tedbir kararları verir; hapis cezası veya adli para cezası hükmedemez.
- Dosyanın açılışı: Asliye ceza mahkemesinde dava iddianamenin kabulüyle açılır. Sulh ceza hâkimliğine ise savcının talebi veya kanunda öngörülen itirazlar yoluyla başvurulur.
Sulh Ceza Hâkimliğinin Başlıca Görevleri
- Tutuklama ve adli kontrol kararları (CMK m. 100 ve 109)
- Arama ve el koyma kararları (CMK m. 119 ve 127)
- İletişimin denetlenmesi ve teknik takip kararları (CMK m. 135 ve 140)
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara itirazın incelenmesi (CMK m. 173)
- İdari para cezası gibi idari yaptırım kararlarına itirazın incelenmesi (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27)
- İnternet yayınlarına erişimin engellenmesi talepleri (5651 sayılı Kanun)
Sulh Ceza ve Asliye Ceza Farkı Uygulamada Nasıl Hissedilir
Bir kişi gözaltına alındığında, tutuklanıp tutuklanmayacağına sulh ceza hâkimliği karar verir. Soruşturma tamamlanıp iddianame kabul edildikten sonra ise dosya asliye ceza mahkemesine geçer. Bu aşamadan itibaren tutukluluğun devamı, tahliye veya adli kontrol gibi konularda karar verme yetkisi de yargılamayı yapan mahkemeye aittir (CMK m. 108). Yani aynı dosyada sulh ceza asliye ceza farkı, sürecin hangi evrede olduğuna göre bizzat hissedilir.
Uygulamada sık yapılan bir hata, idari para cezasına itiraz için asliye ceza mahkemesine başvurulmasıdır. Kabahatler Kanunu kapsamındaki itirazların merci sulh ceza hâkimliğidir. Yanlış mercie yapılan başvurular zaman kaybına ve süre kaçırma riskine yol açabilir; bu nedenle sulh ceza asliye ceza farkı yalnızca teorik değil, doğrudan hak kaybıyla ilgili bir konudur.
Özetle sulh ceza asliye ceza farkı şu cümleyle hatırlanabilir: Sulh ceza hâkimliği soruşturmanın "tedbir hâkimi", asliye ceza mahkemesi ise kovuşturmanın "hüküm mahkemesi"dir.
Asliye Hukuk Mahkemesi Ceza Verir mi
Asliye hukuk mahkemesi ceza verir mi sorusu, özellikle hem tazminat hem de şikâyet süreci yaşayan kişilerin sıkça sorduğu bir sorudur. Cevap nettir: Hayır, asliye hukuk mahkemesi hapis cezası veya adli para cezası veremez. Türkiye'de adli yargı, medeni yargı ve ceza yargısı olmak üzere iki ana kola ayrılır. Suç teşkil eden bir fiil nedeniyle ceza yaptırımı uygulama yetkisi münhasıran ceza mahkemelerine aittir.
Hukuk Mahkemesinin Görev Alanı
Asliye hukuk mahkemesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca özel hukuk uyuşmazlıklarını çözer. Alacak davaları, tazminat davaları, tapu iptali ve tescil, ortaklığın giderilmesi gibi uyuşmazlıklar bu mahkemenin görev alanındadır. Mahkeme, uyuşmazlığı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu gibi özel hukuk düzenlemelerine göre çözer.
Bu nedenle asliye hukuk mahkemesi ceza verir mi sorusunun doğru cevabı şudur: Hukuk mahkemesi birini "cezalandırmaz", yalnızca uğranılan zararın giderilmesine hükmeder. Örneğin hakarete uğrayan kişi, manevi tazminat için asliye hukuk mahkemesine başvurabilir. Ancak hakaret eden kişinin cezalandırılması için savcılığa şikâyette bulunması ve davanın asliye ceza mahkemesinde görülmesi gerekir.
Hukuk Hâkiminin Başvurabildiği Zorlayıcı Araçlar
Asliye hukuk mahkemesi ceza verir mi sorusunda kafa karıştıran bazı istisnai görünümler vardır. Bunların hiçbiri teknik anlamda suç cezası değildir:
- Duruşma düzenine ilişkin tedbirler: Hâkim, HMK'daki duruşma düzenine ilişkin hükümler uyarınca düzeni bozan kişileri salondan çıkarabilir ve kanunda öngörülen disiplin tedbirlerine başvurabilir. Bu tedbirler yargısal düzeni koruma aracıdır.
- Tanığın zorla getirilmesi: Usulüne uygun davete rağmen gelmeyen tanığın zorla getirilmesine ve sebep olduğu giderlere hükmedilebilir (HMK m. 245).
- Zorlama hapsi: Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu görevi yürüten asliye hukuk mahkemesi, 6284 sayılı Kanun m. 13 uyarınca tedbir kararına aykırı davranan kişi hakkında zorlama hapsine karar verebilir. Zorlama hapsi, kararın uygulanmasını sağlamaya yönelik bir araçtır; adli sicile işlenen bir mahkûmiyet değildir.
Aynı Olayda Hem Ceza Hem Hukuk Davası
Bir trafik kazası ya da kavga, hem ceza hem de hukuk davasına konu olabilir. Bu durumda iki yargılama birbirinden bağımsız yürür. TBK m. 74 uyarınca hukuk hâkimi, ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir. Bununla birlikte hukuk mahkemesi, ceza dosyasının sonucunu bekletici mesele yapabilir (HMK m. 165).
Zamanaşımı bakımından da önemli bir bağlantı vardır. Haksız fiil ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa, tazminat talebine de bu uzun süre uygulanır (TBK m. 72). Hukuk hâkimi, yargılama sırasında bir suç işlendiğine dair emareyle karşılaşırsa bunu Cumhuriyet başsavcılığına bildirir; ancak kendisi ceza veremez. Kısacası asliye hukuk mahkemesi ceza verir mi sorusunun cevabı her durumda "hayır" olup cezai yaptırım yalnızca ceza mahkemesinin yetkisindedir.
Asliye Ceza Mahkemesi Kararlarına Karşı Kanun Yolları
7499 sayılı Kanun (Resmî Gazete: 12.03.2024, Sayı: 32487) ceza muhakemesindeki kanun yolu sürelerinde önemli bir değişiklik getirmiştir. Bu değişiklikler 01.06.2024 tarihinden itibaren uygulanmaktadır ve 2026 yılında da yürürlüktedir.
- İstinaf süresi: Eski düzenlemedeki 7 günlük süre kaldırılmış; istinaf başvuru süresi hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta olarak belirlenmiştir (CMK m. 273/1).
- İstinaf mercii: Asliye ceza mahkemesi kararlarını bölge adliye mahkemesi ceza daireleri inceler. Daire hem hukuki hem de maddi yönden inceleme yapabilir, gerekirse duruşma açarak yeniden hüküm kurabilir.
- HAGB kararları: 7499 sayılı Kanun ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı daha önce öngörülen itiraz yolu yerine istinaf kanun yolu açılmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Asliye ceza mahkemesi nedir ve ceza yargısındaki yeri nedir?
Asliye ceza mahkemesi hangi davalara bakar?
Sulh ceza hâkimliği ile asliye ceza mahkemesi arasında ne fark vardır?
Asliye hukuk mahkemesi ceza verir mi?
Asliye ceza mahkemesi kararlarına karşı ne gibi kanun yolları vardır?
Yazar: Av. Burhan Kaan Bay
Hukuki haklarınızı korumak için zaman kaybetmeden uzman bir görüş alın. Şişli Mecidiyeköy’ün merkezinde, Mecidiyeköy Metro ve Metrobüs duraklarına sadece 10 Dakikalık yürüme mesafesinde olan büromuzda, Ceza Hukuku alanında profesyonel danışmanlık sağlıyoruz. Şişli Mecidiyeköy Ceza Hukuku avukatı arayışınızda, Randevu ve detaylı bilgi için iletişim sayfamızı ziyaret edebilir veya hemen bizi arayabilirsiniz.
