12. Yargı Paketi Dolandırıcılık Düzenlemesi Nedir?

Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen teklifin ilk halinde nitelikli dolandırıcılık suçu, IBAN kullandırma, banka hesabı kullandırma veya kart mağdurları olarak bilinen kişiler hakkında özel bir düzenleme bulunmamaktaydı.

Bu nedenle daha önce 12. Yargı Paketi hakkında yaptığımız değerlendirmede, nitelikli dolandırıcılık ve IBAN/kart kullandıran sanıklar bakımından doğrudan bir değişiklik öngörülmediğini belirtmiştik.

Ancak TBMM Adalet Komisyonu görüşmeleri sırasında verilen önergeyle, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesine yeni bir fıkra eklenmesi kabul edilmiştir.

Bu değişiklikle birlikte, dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarında suça katkısı yalnızca banka hesabı, kart, ödeme aracı veya hesap kullanımına yarayan bilgileri başkasına vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından ceza indirimi öngörülmektedir.

Bu düzenleme özellikle uygulamada;

• IBAN mağdurları,

• Kart mağdurları,

• Banka hesabını kullandıran kişiler,

• Nitelikli dolandırıcılık dosyalarında hesabı kullanılan sanıklar

bakımından oldukça önemlidir.

IBAN ve Kart Kullandıranlara Ceza İndirimi Geliyor

TCK 158. maddesinde yapılacak yeni düzenleme özetle şu şekildedir:

• Kişinin kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla,

• Kendisine veya başkasına ait banka ya da kredi kartı gibi ödeme araçlarını,

• Banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları,

• Başkasına vermek fiiliyle sınırlı kalması halinde,

verilecek ceza yarı oranında indirilecektir.

Yani sanığın banka hesabı veya kartını kullandırmaktan başka bir eylemi yoksa verilecek ceza yarı oranında indirilecektir.

Dolayısıyla bu düzenleme ile mahkemeler sanıkların gerçekleşen dolandırıcılık eylemine nasıl katkıda bulunduğunu, olaydaki rolünü ve etkisini ayrı ayrı değerlendirecektir.

Buna karşılık kişi;

• Dolandırıcılık eylemini planlamışsa,

• Mağdurla doğrudan iletişime geçmişse,

• Mağduru hileli davranışlarla kandırmışsa,

• Para trafiğini organize etmişse,

• Suçtan elde edilen geliri yönlendirmişse,

• Başkalarını hesap açmaya veya hesap kullandırmaya yönlendirmişse,

• Suç örgütü veya organize yapı içinde hareket etmişse,

bu gibi durumlarda ceza indiriminden yararlanamayacaktır.

Yeni Düzenleme Hangi Suçları Kapsıyor?

Yeni fıkra, TCK 158. maddeye eklenmekle birlikte yalnızca nitelikli dolandırıcılık suçunu değil, TCK 157’de düzenlenen basit dolandırıcılık suçunu da kapsamaktadır.

Bu nedenle düzenleme şu iki suç bakımından önem taşır:

• TCK m. 157 – Dolandırıcılık suçu

• TCK m. 158 – Nitelikli dolandırıcılık suçu

Mevcut uygulamada dolandırıcılık suçu, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olacak şekilde kendisine veya başkasına yarar sağlamak olarak düzenlenmiştir.

Nitelikli dolandırıcılık ise bu suçun bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları, kamu kurumları, dini inançların istismarı, tacir veya şirket yöneticisi sıfatının kullanılması gibi daha ağır ve özel yöntemlerle işlenmesi halinde gündeme gelir.

Ceza İndiriminden Önce Ceza Alan IBAN Mağdurları Ne Yapacak?

Geçici maddeye göre, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce dolandırıcılık suçlarından hakkında ceza verilmiş olup dosyası istinaf incelemesinde olan sanıkların dosyalarında bozma kararı verilerek dosya ilk derece mahkemesine gönderilecek.

Dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyalar da gelişlerindeki usule uygun şekilde ilk derece mahkemelerine gönderilecek.

İlk derece mahkemesinde sanık hakkında ceza indirimi uygulanıp uygulanmayacağı konusunda yargılama yapılacak ve yeniden hüküm verilecek.

Bu nedenle yalnızca IBAN veya kartını kullandırdığı için yüksek ceza alan sanıklar, dosyaları henüz istinaf veya temyizde ise ilk derece mahkemesine dönecek davalarında savunma yapmaları gerekecek.

Tekrar görülecek davada sadece hesap veya kartını kullandırdığı tespit edildiği takdirde sanık ceza indiriminden faydalanacak.

Önemle belirtmek gerekir ki, değişiklikten önce yüksek ceza alan sanıkların bu şanslarını iyi değerlendirmeleri gereklidir.

Ayrıca bu sayede ilk derece mahkemesine gönderilen dosyalarda zararı gidermeyen sanıkların zararı gidererek, yeni ceza indirimine ek olarak etkin pişmanlık hükümlerinden de yararlanabileceklerini öngörüyoruz.

12. Yargı Paketinden Önce Cezası Kesinleşen IBAN Mağdurları Ne Yapacak?

Eğer sanık ceza indirimi yürürlüğe girmeden önce yalnızca IBAN veya kart kullandırdığı için dolandırıcılıktan ceza almış ve bu ceza kesinleşmiş ise, ceza indiriminden faydalanması için uyarlama yargılaması başvurusunda bulunması çok önemlidir.

Değişiklik ile birlikte hükümlü;

• Tekrar yargılanacak,

• Savunma yapabilecek,

• Yalnızca IBAN veya kartını kullandırdığı tespit edilirse ceza indiriminden faydalanabilecektir.

Mahkemenin ceza indirimini reddetmesi halinde kanun yollarına başvurarak itiraz edilmesi gerekecektir.

Bununla beraber, kanun değişikliği ile dosyası infaz aşamasına geçen hükümlülere tekrar zarar giderme ve etkin pişmanlıktan yararlanma imkanı da sağlanacaktır.

Mahkemece hükümlüye ihtar yapılacak. İhtardan itibaren 6 ay içerisinde zarar tamamen giderilirse hükümlü ayrıca etkin pişmanlık indiriminden de yararlanabilecektir.

Bu süre içinde mağdurun zararı tamamen giderilinceye kadar infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilmeyecektir.

Bu Düzenleme Af mı, Ceza İndirimi mi?

12. Yargı Paketi dolandırıcılık düzenlemesi bir af düzenlemesi değildir.

Bu düzenleme;

• Suçu ortadan kaldırmamaktadır.

• Dolandırıcılığı suç olmaktan çıkarmamaktadır.

• Nitelikli dolandırıcılık suçuna cezasızlık getirmemektedir.

• Her sanık için af veya tahliye sonucu doğurmamaktadır.

• Genel af veya özel af niteliğinde değildir.

Düzenleme yalnızca, belirli şartların varlığı halinde verilecek cezanın yarı oranında indirilmesini öngörmektedir.

Bu yönüyle düzenlemenin amacı, dolandırıcılık suçunun asıl failleri ile yalnızca hesabı veya ödeme aracı kullanılan kişilerin aynı cezai ağırlıkta değerlendirilmesini önlemektir.

Özellikle suça katkısı sınırlı olan kişiler bakımından daha ölçülü bir ceza politikası benimsenmektedir.

Mevcut Uygulamada Sorun Neydi?

Mevcut uygulamada en sık karşılaşılan sorun, banka hesabı veya IBAN bilgisi kullanılan kişilerin çoğu zaman doğrudan nitelikli dolandırıcılık suçundan cezalandırılmasıdır.

Örneğin bir kişi kendi banka hesabını bir başkasına kullandırmakta, hesaba dolandırıcılık mağdurundan para gelmekte ve bu para kısa süre içinde başka hesaplara aktarılmaktadır.

Bu durumda hesap sahibi çoğu zaman soruşturma veya kovuşturma sürecine dahil edilmekte ve TCK 158 kapsamında ağır cezalarla karşı karşıya kalabilmektedir.

Burada temel sorun, hesabı kullanılan kişinin gerçekten dolandırıcılık eyleminin bir parçası olup olmadığıdır.

Bazı dosyalarda kişi açıkça suçtan haberdardır. Hesabını belirli bir komisyon karşılığında kullandırmakta, gelen paranın suçtan elde edildiğini bilmekte veya en azından bunu öngörmektedir. Böyle bir durumda cezai sorumluluğun doğması kaçınılmazdır.

Ancak bazı dosyalarda kişinin rolü daha sınırlı olabilir. Kişi;

• Dolandırıcılık eyleminden haberdar olmayabilir,

• Mağdurla hiç görüşmemiş olabilir,

• Hileli davranışı gerçekleştirmemiş olabilir,

• Suçun planlama aşamasında yer almamış olabilir,

• Arkadaşına güvenmiş olabilir,

• Sadece hesabı veya ödeme aracını kullandırmış olabilir.

Yeni düzenleme, işte bu ikinci gruptaki kişilerin durumunun daha ölçülü değerlendirilmesini hedeflemektedir.

Yeni Düzenleme Uygulamada Neyi Değiştiriyor?

Yeni düzenleme yasalaşırsa, mahkemeler dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık dosyalarında kişinin suça katkısını daha net şekilde ayırmak zorunda olacaklardır.

Bu kapsamda mahkeme şu sorulara cevap arayacaktır:

• Sanık mağdurla doğrudan iletişime geçti mi?

• Hileli davranışı bizzat gerçekleştirdi mi?

• Banka hesabını bilinçli şekilde mi kullandırdı?

• Hesaba gelen paradan menfaat elde etti mi?

• Paranın suçtan geldiğini biliyor muydu?

• Para geldikten sonra parayı kim çekti veya kime aktardı?

• Sanığın eylemi yalnızca hesap, kart veya ödeme aracı kullandırmakla mı sınırlı?

• Sanık dolandırıcılık organizasyonu içinde aktif rol aldı mı?

Bu soruların cevabına göre yeni fıkranın uygulanıp uygulanmayacağı belirlenecektir.

Yeni düzenleme kapsamında kişinin eylemi yalnızca hesap veya ödeme aracı kullandırmakla sınırlı görülürse, verilecek ceza yarı oranında indirilecektir.

Ancak kişinin eylemi bu sınırı aşmışsa, yani kişi dolandırıcılık eyleminin asli unsurlarından birini gerçekleştirmişse, bu indirimden yararlanması her zaman mümkün olmayabilir.

Örnek Ceza Uygulamaları

Kanun teklifinin bu haliyle yürürlüğe girdiğini varsayalım.

TCK 158/1-f maddesi uyarınca nitelikli dolandırıcılık suçundan yargılanan sanığın yalnızca banka hesabını kullandırdığı tespit edildi.

Bu durumda alt sınırdan 4 yıl hapis cezası verilmesi halinde ceza 2 yıla indirilecek.

Eğer sanık kovuşturma aşamasında zararı gidermişse ceza 1 yıla indirilecek.

Yine sanık hakkında takdiri indirim uygulanması halinde ise hapis cezası son olarak 10 aya indirilecek.

Dolandırıcılık Suçunda TCK 168 Etkin Pişmanlık Hükümleri Bakımından Ne Değişiyor?

Dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarında etkin pişmanlık hükümleri, mağdur zararının giderilmesi halinde cezada indirim yapılmasına imkan tanımaktadır.

12. Yargı Paketi’ne eklenen geçici düzenleme ile infaz aşamasında bulunan bazı hükümlüler bakımından da özel bir imkan öngörülmektedir.

Buna göre, kanun yürürlüğe girmeden önce TCK 157 veya TCK 158 kapsamında hakkında hüküm verilmiş, dosyası infaz aşamasında olan ve hakkında TCK 168 uygulanmamış bazı hükümlüler, mağdur zararını belirli süre içinde tamamen giderirse etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecektir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, zararın kısmen değil tamamen giderilmesi gerektiğidir.

Ayrıca bu imkan da herkes için doğrudan uygulanmayacaktır. Hükümlünün, yeni TCK 158/4 düzenlemesinin uygulanabileceği kişilerden olması gerekir.

Yani yalnızca dolandırıcılık suçundan hükümlü olmak yeterli değildir. Kişinin suça katkısının maddede belirtilen fiillerle sınırlı olup olmadığı yine değerlendirilecektir.

Devam Eden Dosyalara Uygulanacak mı?

Teklif bu haliyle yasalaşırsa, yalnızca kanunun yürürlüğe girmesinden sonraki dosyalar değil, bazı mevcut dosyalar da düzenlemeden etkilenebilecektir.

Geçici maddeye göre, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce TCK 157 veya TCK 158 kapsamında hakkında hüküm verilmiş olup dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklar bakımından, yeni TCK 158/4 hükmünün uygulanabileceği hallerde dosyanın yeniden değerlendirilmesi gündeme gelecektir.

Bölge adliye mahkemeleri ceza dairelerinde bulunan dosyalar bakımından bozma kararı verilerek dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi öngörülmektedir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı aşamasındaki dosyalar bakımından da gelişlerindeki usule uygun şekilde ilk derece mahkemelerine gönderilmesi düzenlenmektedir.

Bu düzenleme, istinaf veya temyiz aşamasında olan dosyalar bakımından oldukça önemlidir. Çünkü kanun yürürlüğe girdikten sonra, daha önce verilen mahkûmiyet kararlarının yeni fıkra kapsamında yeniden değerlendirilmesi mümkün olabilecektir.

12. Yargı Paketi Dolandırıcılık Düzenlemesi Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

12. Yargı Paketi dolandırıcılık düzenlemesi, bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla henüz yürürlüğe girmiş değildir.

Düzenleme Adalet Komisyonu aşamasında kabul edilmiştir.

Ancak bir kanun teklifinin yürürlüğe girmesi için şu aşamaların tamamlanması gerekir:

• Teklifin TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi,

• Kabul edilen kanunun Cumhurbaşkanınca yayımlanması,

• Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi.

Dolayısıyla düzenleme henüz yürürlükte olan bir kanun hükmü değildir.

Genel Kurul aşamasında madde metninde değişiklik yapılması, maddenin çıkarılması veya kapsamının değiştirilmesi mümkündür.

Ancak mevcut haliyle yasalaşması durumunda, TCK 157 ve TCK 158 kapsamındaki birçok dosya bakımından önemli sonuçlar doğuracağı açıktır.

12. Yargı Paketi Dolandırıcılık Düzenlemesi Kimler İçin Önemli?

Bu düzenleme özellikle şu kişiler bakımından önem taşımaktadır:

• TCK 158 nitelikli dolandırıcılık suçundan yargılananlar,

• TCK 157 dolandırıcılık suçundan yargılananlar,

• Banka hesabı veya IBAN bilgisi kullanılan kişiler,

• Kartını veya ödeme aracını başkasına veren kişiler,

• Kripto varlık hesabı kullanılan kişiler,

• Ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdindeki hesap bilgileri kullanılan kişiler,

• Dosyası istinaf veya temyiz aşamasında olan sanıklar,

• Dolandırıcılık suçundan hükümlü olup infaz aşamasında bulunan kişiler.

Bununla birlikte her dosyanın kendi içinde ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Sanığın suça katkısının gerçekten sınırlı olup olmadığı, dosya kapsamındaki delillerle belirlenmelidir.

Yazar: Av. Burhan Kaan Bay

Hukuki haklarınızı korumak için zaman kaybetmeden uzman bir görüş alın. Şişli Mecidiyeköy’ün merkezinde, Mecidiyeköy Metro ve Metrobüs duraklarına sadece 10 Dakikalık yürüme mesafesinde olan büromuzda, Ceza Hukuku alanında profesyonel danışmanlık sağlıyoruz. Şişli Mecidiyeköy Ceza Hukuku avukatı arayışınızda, Randevu ve detaylı bilgi için iletişim sayfamızı ziyaret edebilir veya hemen bizi arayabilirsiniz.